Peki neydi erdem?

Erdemli olmak.
Erdemli davranışlarda bulunmak.
“Ben erdemliyim.”
Erdem, TDK tanımı ile “Ahlakın övdüğü iyi olma, alçak gönüllülük, yiğitlik, doğruluk vb. niteliklerin genel adı”. Peki ahlak nedir? Ahlakın övdüğü şeyler nedir? Bize göre ahlaklı olan bir şey başkalarına göre ahlaksız nasıl olabilir? “Biz” kimiz, en başta sorulması gereken soru bu.
Kolektif(ortak) kimlik, bir topluluğun içinde bulunarak edinebileceğimiz bir şey. Aidiyet de buradan gelir. Biz, nereye aitsek kimliğimiz oranın kimliğidir. Soyut ama bir o kadar da somut bir kimlik bu. Kimlik, bizlere doğumumuzdan itibaren bazı şeyler kazandıracak; “ahlakın övdüğü” şeyleri öğretecek, “erdemli” olmayı öğretecek… Bu kimlik aynı zamanda bize önyargılı olmayı öğretecek. Peki nasıl önyargılı olacağız? “Biz”den olmayan insanları tespit ederek tabii ki. Asıl soru: Önyargılı olmak erdemli bir davranış mı?
Nietzsche bu konuyu Böyle Buyurdu Zerdüşt kitabında şöyle dile getiriyor:
“Oymak isterler erdemleriyle düşmanlarının gözlerini ve sırf başkalarını alçaltmak için yüceltirler kendilerini.
Ve yine bazıları, oturup bataklıklarında, şöyle buyururlar kamışlar arasından: “Erdem – sükûnet içinde oturmaktır bataklıkta.
Biz kimseyi ısırmayız ve çekiliriz yolundan ısırmak isteyenin ve her ne dikte edilmişse bize, odur herhangi bir konudaki kanaatimiz.”

Öyle bir bataklığın içinde ki “bazıları”, oturduğu yerden erdemden bahsediyor. Bir başkası hakkındaki tutumu o bataklığın dikteleri ile ifade ediyor. Çünkü “biz” olduğu bir toplumun parçası kendisi. Üstte bahsettiğimiz önyargı işte.
Daha sert gidelim mi? Diyor ki Nietzsche: “Ah, nasıl da keyifsiz çıkar ağızlardan ‘erdem’ sözcüğü! Ve derlerse eğer: ‘Adilim’, bu demektir ki ‘adiyim’!”

İçinde bulunduğumuz toplum ve toplumun en küçük kurumu olan “aile” bizlere bir şeyler öğretti. Vatan sevgisi ya da sevgisizliği, büyüklere karşı saygı küçüklere karşı sevgi ya da tam tersi. Yani herkes aynı yetişmedi. O yüzden de herkes için “ahlak” tanımı ya da “ahlaksız” olma durumu aynı şey d e ğ i l.
Erdem tanımında gördüğümüz bazı terimler herkesin aklında farklı şeyler oluşturdu. Mesela “iyi bir insan olma” herkes için aynı şeyi ifade etmiyor. (EK => Burada şu soru sorulabilir: Herkes için aynı şeyi ifade etmiyorsa nasıl “biz” olabiliyoruz?
Yakın görüşler birbiriyle birleşebilir, daha sonra farklı görüşleri baskılar ve farklı görüşler de yakın görüşlerin peşinden sürüklenir. Psikolojideki “sürü psikolojisi” tamamıyla bu. “Biz” olabiliyorsak “aynı” olduğumuz için değil “benzer” olduğumuz için. Bu benzerlikle toplum oluşur, bu benzerlikten faydalanarak devlet “biz”leri yönetir. Yeri gelir kendi düşüncemiz artık yok olur başkalarının düşünceleri yüzünden…)

Erdem demiştik. Tanımı boşverirsek çünkü boşvermeliyiz; erdem, önyargıdan arınmak demek. Erdem, birilerinin düşüncesi değil kendi düşünceM demek. Erdem, “biz”den özgür olmak demek. Peki şimdi soruyorum ne kadar erdemliyiz? “Ben erdemliyim” diyebilecek kadar erdemli miyiz?

Erdemli olmak bize vaat edilen Cennet için değil, insanlık için gereken bir şey en başta. Nietzsche’nin ifade ettiği gibi “Ah, benim üzüntüm şudur: Her şeyin temeline ödül ve ceza sokulmuş hileyle – ruhunuzun en derinine bile, ey erdem sahibi olanlar!”
Ödül: Cennet
Ceza: Cehennem
Bunun için erdemli olmak erdemli bir davranış mıdır?
Çıkar, erdemi bozuyor her açıdan. Eğer erdemli olunacaksa safça olunsun, bir şeyler için değil. “Ben erdemliyim” demek için de erdemli olunmasın. Dünyadaki heeerkes erdemli buna bakacak olursak.
Bir sözcük insanı ne kadar yüceltirse, o kadar alçaltır esasında. Bir sözcükle yücelmek yerine bir sözcükle yaşamak gerekiyor; erdemli yaşamak.

Erdemli kalın, erdemle kalın dostlar…

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s